Wanneer hulp zoeken bij Angst en Fobie?
Zwolle & Raalte
Het kan moeilijk zijn om te bepalen wanneer angst overgaat van normaal naar problematisch. Er zijn echter duidelijke signalen die aangeven dat professionele hulp wenselijk is:
De angst interfereert significant met werk, school of sociale activiteiten
Vermijdingsgedrag beperkt dagelijkse dingen en keuzes
Fysieke symptomen zijn frequent aanwezig zonder medische oorzaak
Er is sprake van ernstige klachten die langer dan zes maanden aanhouden
Alcohol of andere middelen worden gebruikt om angst te verminderen
Er zijn gedachten over zelfbeschadiging of zelfmoord
Wat te verwachten bij het eerste consult
Uw Gids Voor Betrouwbare Hulp
Tijdens het eerste consult zal de zorgverlener een uitgebreide anamnese afnemen. Dit betekent dat er vragen gesteld worden over:
De huidige klachten en symptomen
Wanneer de problemen begonnen
Mogelijke uitlokkende factoren
Eerdere behandelingen
Familigeschiedenis van mentale gezondheid
Gebruik van medicatie en alcohol/drugs
Impact op dagelijks functioneren
Op basis van deze informatie kan een diagnose gesteld worden en een behandelplan opgesteld. Het is belangrijk om eerlijk en volledig te zijn in het gesprek, ook over moeilijke onderwerpen.
Gevolgen van onbehandelde angststoornissen
Zonder adequate behandeling hebben angststoornissen de neiging om chronisch te worden en kunnen ze leiden tot verschillende complicaties die het leven ingrijpend beïnvloeden.
Verergering van symptomen
Onbehandelde angststoornissen worden meestal geleidelijk erger. Het vermijdingsgedrag dat aanvankelijk verlichting biedt, zorgt er paradoxaal genoeg voor dat de angst in stand wordt gehouden en zelfs toeneemt. De ‘veilige zone’ wordt steeds kleiner, waardoor mensen steeds meer beperkt raken in hun bewegingsvrijheid en keuzemogelijkheden.
Ontwikkeling van andere stoornissen
Mensen met langdurige angststoornissen hebben een verhoogd risico op het ontwikkelen van andere mentale aandoeningen:
Depressie: Chronische angst kan leiden tot gevoelens van hopeloosheid en moedeloosheid
Obsessief compulsieve stoornis: Angst kan escaleren tot dwanggedachten en dwanghandelingen
Middelenmisbruik: Alcohol of drugs worden soms gebruikt als zelfmedicatie tegen angst
Eetstoornissen: Vooral bij jongeren kan angst leiden tot eetproblemen
Impact op verschillende levensdomeinen
Sociale isolatie ontstaat wanneer mensen steeds meer sociale situaties gaan vermijden. Vriendschappen verwaateren, familie relaties worden gespannen, en het sociale netwerk krimpt. Dit isoleert mensen verder en versterkt vaak de onderliggende angst.
Werk en opleiding worden beïnvloed wanneer angst interfereert met prestaties. Presentaties, vergaderingen, examens of zelfs het dagelijks naar werk of school gaan kunnen problematisch worden. Dit kan leiden tot onderprestratie, ziekteverzuim of zelfs het opgeven van studies of banen.
Relationele problemen ontstaan omdat angst invloed heeft op de manier waarop mensen omgaan met hun partner, kinderen en vrienden. Overmatige geruststelling zoeken, vermijdingsgedrag en de emotionele belasting kunnen relaties onder druk zetten.
Economische gevolgen kunnen aanzienlijk zijn door medische kosten, verlies van productiviteit, gemiste kansen en de behoefte aan aanpassingen in de leefomgeving.
Tips voor omgang met angst en fobieën
Zwolle en Raalte
Hoewel professionele hulp vaak noodzakelijk is, zijn er verschillende strategieën die mensen kunnen gebruiken om beter om te gaan met angst en fobische reacties in het dagelijks leven.
Ademhalings- en ontspanningstechnieken
4-7-8 ademhaling: Adem 4 tellen in door de neus, houd 7 tellen vast, adem 8 tellen uit door de mond. Deze techniek activeert het parasympathische zenuwstelsel en kan acute angst verminderen.
Progressieve spierontspanning: Span en ontspan systematisch verschillende spiergroepen in het lichaam. Begin bij de voeten en werk naar boven. Dit helpt bij het herkennen en loslaten van lichamelijke spanning.
5-4-3-2-1 grounding technique: Benoem 5 dingen die je ziet, 4 dingen die je kunt aanraken, 3 dingen die je hoort, 2 dingen die je ruikt, en 1 ding dat je proeft. Dit helpt bij het komen tot het hier en nu tijdens momenten van angst.
Geleidelijke blootstelling
Voor mensen met specifieke fobieën kan zelfgestuurde, geleidelijke blootstelling helpen. Maak een angstladder: een lijst van situaties gerelateerd aan je fobie, gerangschikt van minst angstig naar meest angstig. Begin met de minst angstige situatie en ga pas verder naar de volgende stap als je comfortabel bent geworden.
Voor spinnenfobie kan dit bijvoorbeeld zijn:
Foto van een cartoon spin bekijken
Foto van een echte spin bekijken
Video van een spin bekijken
Op afstand naar een spin in een terrarium kijken
Dichterbij komen bij de spin
Aanwezig zijn in dezelfde ruimte als een losse spin
Lifestyle management
Regelmatige slaap: Slaapgebrek verergert angstgevoelens. Streef naar 7-9 uur slaap per nacht en houd een regelmatig slaapritme aan.
Beperking van cafeïne: Cafeïne kan angstsymptomen verergeren, vooral hartkloppingen en nervositeit. Overweeg om de inname te verminderen of koffie te vervangen door kruidenthee.
Regelmatige beweging: Sport en beweging zijn natuurlijke angstremmers. Al 20-30 minuten wandelen per dag kan een positief effect hebben op stemming en angst.
Gezonde voeding: Een uitgebalanceerd dieet met voldoende omega-3 vetzuren, complexe koolhydraten en magnesium kan bijdragen aan een stabielere stemming.
Cognitieve strategieën
Realiteit checken: Vraag jezelf af: “Wat is het ergste dat realistisch gezien kan gebeuren?” en “Hoe waarschijnlijk is dat dit daadwerkelijk gebeurt?”
Herformulering: Verander catastrofale gedachten in meer genuanceerde. In plaats van “Dit wordt een ramp” denk “Dit wordt misschien uitdagend, maar ik heb moeilijke situaties eerder overleefd.”
Acceptatie: Erkent dat angst een normale menselijke emotie is en dat het oké is om angstig te zijn. Vecht niet tegen de angst, maar probeer ermee te leven.
Steun voor familie en naasten
Angststoornissen beïnvloeden niet alleen de persoon die eraan lijdt, maar ook hun familie en vrienden. Het is belangrijk dat naasten weten hoe ze kunnen helpen zonder de angst onbedoeld te versterken.
Herkenning bij naasten
Familie en vrienden zijn vaak de eersten die veranderingen opmerken. Signalen kunnen zijn:
Toenemende vermijding van allerlei situaties
Plotselinge veranderingen in gedrag of routines
Voortdurende geruststelling zoeken
Fysieke klachten zonder duidelijke medische oorzaak
Sociale terugtrekking en afzegging van afspraken
Overmatige bezorgdheid over dagelijkse dingen
Ondersteunende strategieën
Validatie bieden: Erken de angst zonder hem weg te wuiven. Zeg niet “Het valt wel mee” maar eerder “Ik zie dat dit heel moeilijk voor je is.”
Informatie verzamelen: Leer over de specifieke angststoornis om beter te begrijpen wat je naaste meemaakt. Dit helpt bij het ontwikkelen van empathie en realistische verwachtingen.
Kleine stapjes aanmoedigen: Ondersteun geleidelijke vooruitgang zonder te pushen. Vier kleine overwinningen en wees geduldig bij terugvallen.
Niet vermijden faciliteren: Hoewel het natuurlijk is om je naaste te willen beschermen, vermijd het om het vermijdingsgedrag gemakkelijker te maken. Dit kan de angst onbedoeld versterken.
Grenzen stellen en eigen welzijn
Het is essentieel dat familieleden en vrienden ook zorgen voor hun eigen mentale gezondheid:
Grenzen stellen: Het is oké om te zeggen dat je niet altijd beschikbaar bent voor geruststelling of hulp. Constante geruststelling kan het probleem in stand houden.
Eigen activiteiten behouden: Laat je eigen sociale leven en hobby’s niet volledig bepalen door de angst van je naaste.
Professionele hulp zoeken: Overweeg zelf ook gesprekken met een professional als je merkt dat de situatie een grote impact heeft op je eigen welzijn.
Hulpbronnen voor familie
Er zijn verschillende organisaties die ondersteuning bieden aan families van mensen met mentale gezondheidsproblemen:
Stichting Familie: Biedt informatie, lotgenotencontact en ondersteuning
Ypsilon: Landelijke vereniging voor familieleden van mensen met psychische problemen
Lokale mantelzorgorganisaties: Bieden vaak groepsbijeenkomsten en individuele ondersteuning
Het herstelproces vraagt om begrip, geduld en volharding van alle betrokkenen. Herstel is mogelijk, maar het is vaak een proces met ups en downs dat tijd en professionele begeleiding vereist.
Preventie en risicofactoren
Zwolle en Raalte
Hoewel niet alle angststoornissen voorkomen kunnen worden, is er wel veel bekend over factoren die het risico verhogen of verlagen. Dit inzicht kan helpen bij vroege interventie en het versterken van beschermende factoren.
Risicofactoren
Vroege kindertijd ervaringen spelen een belangrijke rol. Kinderen die blootgesteld worden aan traumatische gebeurtenissen, verwaarlozing, seksueel misbruik of chronische stress lopen een verhoogd risico. Ook overprotectieve opvoeding kan bijdragen aan angstgevoeligheid.
Persoonlijkheidsfactoren zoals negatief denken, perfectionisme, en hoge gevoeligheid voor kritiek kunnen kwetsbaarheid verhogen. Mensen die van nature meer gericht zijn op potentiële bedreigingen hebben een hoger risico.
Chronische stress door werk, financiële problemen, relatieissues of andere levensstressoren kan het angstsysteem overbelasten en bijdragen aan het ontstaan van stoornissen.
Middelengebruik, vooral alcohol en stimulantia, kan angstklachten uitlokken of verergeren. Paradoxaal genoeg kan het gebruik van alcohol om angst te verminderen uiteindelijk leiden tot meer angstproblemen.
Beschermende factoren
Sociale ondersteuning is een van de krachtigste beschermende factoren. Mensen met sterke sociale netwerken, goede familierelaties en ondersteunende vriendschappen zijn weerbaarder tegen het ontwikkelen van angststoornissen.
Veerkracht en copingvaardigheden kunnen geleerd en versterkt worden. Het vermogen om problemen op te lossen, flexibel te denken en betekenis te vinden in moeilijke ervaringen beschermt tegen angst.
Lichamelijke gezondheid speelt ook een rol. Regelmatige beweging, gezonde voeding en voldoende slaap ondersteunen niet alleen de fysieke gezondheid maar ook de mentale weerbaarheid.
Mindfulness en emotionele regulatie vaardigheden helpen mensen om beter om te gaan met stress en negatieve emoties voordat ze escaleren tot problematische angst.
Stress- en burnout preventie
In onze hectische samenleving is stressmanagement cruciaal voor het voorkomen van angststoornissen. Werkgevers, scholen en gemeenschappen kunnen bijdragen door:
Gezonde werkomgevingen te creëren met redelijke werkdruk, duidelijke verwachtingen en ondersteuning voor werk-privé balans.
Mentale gezondheidsbevordering door voorlichting, toegang tot hulpbronnen en het normaliseren van gesprekken over mentale gezondheid.
Vroege interventie programma’s die mensen leren herkennen wanneer stress overgaat in problematische angst en waar ze hulp kunnen vinden.
Het uiteindelijke doel is het creëren van een samenleving waarin mentale gezondheid net zo serieus wordt genomen als fysieke gezondheid, en waar mensen de ondersteuning krijgen die ze nodig hebben voordat problemen escaleren tot ernstige stoornissen.
Angst en fobieën zijn veel voorkomende aandoeningen die het leven ingrijpend kunnen beïnvloeden, maar gelukkig zijn er effectieve behandelingen beschikbaar. Herkenning van de symptomen, begrip van de oorzaken en tijdige hulp zoeken zijn de sleutels tot herstel. Of je nu zelf kampt met angstklachten of iemand kent die hiermee worstelt – onthoud dat hulp beschikbaar is en dat verbetering mogelijk is.
Als je herkent dat angst je dagelijks leven beperkt, aarzel dan niet om contact op te nemen met je huisarts. Samen kunnen jullie een plan maken om weer controle te krijgen over je leven en de vrijheid terug te vinden om de dingen te doen die je belangrijk vindt.
Waar kan ik je mee helpen?
Als je iets over mij wil weten? Klik hier.
Nicolette van der Valk
Psychodynamisch therapeut.
Wat is psychodynamische therapie?
Dat is therapie waar ik (als therapeut) kan putten uit heel veel therapievormen. Een aantal vormen zijn EMDR, hypntherapy-, systemische therapie en familieopstelling, regressietherapie, NLP, voeding en nog veel meer. Geen tas vol maar een koffer vol tools.
Zo kan ik per persoon en per situatie een combinatie op maat maken die werkt.
Het heeft mij altijd geboeid hoe mensen denken en wat hen beweegt. Mijn liefde voor psychologie en vitaliteit is ontstaan vanuit persoonlijke ervaringen. Verandering in leefstijl en focus hebben mij geholpen mijn klachten te overwinnen, waarna het mijn missie is geworden om ook anderen te helpen.
Wil je meer weten of een afspraak maken, neem dan contact met mij op.
