Waarom wordt een angst steeds sterker als je situaties gaat vermijden?
Zwolle en Raalte
Misschien herken je het. Je merkt dat je steeds vaker een omweg maakt, een afspraak uitstelt of een reden bedenkt om ergens niet naartoe te hoeven. Niet omdat je niet wilt, maar omdat de spanning te groot voelt. En op het moment dat je besluit om niet te gaan, voel je opluchting. Het werkt – althans, zo lijkt het. Juist daardoor wordt een angst vaak steeds sterker als je situaties gaat vermijden: die opluchting op korte termijn voorkomt dat je brein leert dat de situatie veilig of hanteerbaar is, waardoor de angst in stand blijft of zelfs toeneemt.
Toch merk je dat het niet stopt. De situaties die spanning geven worden meer, niet minder. Je wereld wordt langzaam kleiner, terwijl je eigenlijk alleen maar probeert jezelf te beschermen. Dat raakt niet alleen mensen met angst, een angststoornis of een fobie, maar ook iedereen die merkt dat vermijding steeds meer invloed krijgt op dagelijkse keuzes, relaties en vrijheid.
In dit artikel leg ik uit waarom vermijden zo logisch voelt, wat er in je lichaam en brein gebeurt wanneer je situaties gaat vermijden, hoe vermijding je leefwereld stap voor stap kleiner kan maken, en welke manieren van behandeling daarbij kunnen helpen, zoals psychodynamische therapie, EMDR, hypnotherapie en adem- en lichaamswerk. Ook laat ik zien waarom ik binnen Praktijk InterZijn niet alleen naar het vermijdingsgedrag kijk – maar ook naar het verhaal dat eronder ligt.
Belangrijkste inzichten
- Vermijden voelt vaak als een oplossing, omdat de spanning op dat moment afneemt. Maar vermijding kan de angst op de lange termijn verergeren.
- Angst kan uitbreiden naar andere situaties door vermijding, waardoor je dagelijks leven, je relaties en je vrijheid steeds meer worden beperkt.
- Niet alleen de zichtbare angst is belangrijk. De reden waarom juist die situatie zoveel in jou oproept, ligt soms een laag dieper.
- Tussen 2019 en 2022 hadden 1.924.600 mensen in Nederland een angststoornis. Angststoornissen komen voor bij 6% van de bevolking vanaf 15 jaar, en bij vrouwen komt een angststoornis 1,5 keer vaker voor dan bij mannen.
- Bij een angststoornis zijn symptomen vaak langer dan zes maanden aanwezig. Toch is slechts ongeveer 20% van de mensen met een angststoornis bekend bij de huisarts.
Waarom ga je iets vermijden waar je bang voor bent?
Angst is een normaal gevoel en een natuurlijke reactie die nodig is om te overleven. Het helpt je om gevaar te herkennen en snel te reageren wanneer dat nodig is. Maar soms slaat het alarmsysteem aan terwijl er geen werkelijk gevaar dreigt. Je lichaam reageert alsof er iets ernstigs aan de hand is – met hartkloppingen, zweten, snelle ademhaling, paniek of hoofdpijn – en dan wil je maar één ding: weg.
Vermijden voelt vaak als een oplossing, omdat de spanning op dat moment afneemt.
Vermijdingsgedrag is precies dat: bewust niet gaan, afzeggen, weglopen of omwegen bedenken om angstige situaties niet te hoeven meemaken. Denk aan:
Niet meer vliegen vanwege vliegangst, waardoor je al jaren geen vakantie meer boekt.
Een andere route rijden om de snelweg te ontwijken.
Altijd de trap nemen in plaats van de lift op kantoor.
Niet naar een park of bos gaan waar een hond kan zijn.
Een afspraak afzeggen omdat je bang bent dat je daar niet weg kunt.
Alleen ergens naartoe gaan wanneer iemand meegaat.
Dit gedrag is niet “gek” of “zwak.” Het is een begrijpelijke reactie, ook bij mensen met een specifieke fobie of een gegeneraliseerde angststoornis. Angst kan ook leiden tot vermijdingsgedrag in sociale situaties, bijvoorbeeld wanneer iemand zich angstig voelt en het contact met anderen uit de weg gaat. Angststoornissen ontstaan meestal tussen de leeftijd van 15 en 30 jaar, en behoren tot de meest voorkomende angststoornissen in de geestelijke gezondheidszorg.
Waarom geeft vermijden zo snel opluchting?
Het mechanisme is eigenlijk heel eenvoudig. Je denkt aan een situatie – bijvoorbeeld een autorit over de snelweg. Je voelt intense angst, spanning in je borst, een beklemmend gevoel. Dan besluit je binnendoor te rijden. Meteen zakt de spanning. Je ademhaling wordt rustiger, je hartslag daalt, je spieren ontspannen.
Vermijding van angstige situaties kan op korte termijn opluchting geven. Je brein registreert dit als: “Dat werkte, dit ga ik vaker doen.” Volgens de twee-factorentheorie van Mowrer wordt vermijden bekrachtigd doordat het angst verlaagt – een vorm van negatieve bekrachtiging. Daardoor wordt de neiging om te vermijden de volgende keer sterker.
Maar vermijding voorkomt dat je hersenen leren dat situaties veilig zijn. Vermijding voorkomt dat mensen leren dat hun angsten onterecht zijn. Door de afwezigheid van correctieve ervaringen blijft de angst onveranderd – of wordt juist sterker.
Waarom kan je wereld door vermijden steeds kleiner worden?
Zwolle en Raalte
Wat begint als één vermeden situatie kan zich langzaam uitbreiden. Eerst vermijd je alleen de drukste snelweg. Daarna alle snelwegen. Vervolgens rijd je alleen nog bekende routes. Daarna ga je liever niet meer alleen weg. Uiteindelijk worden bepaalde afspraken, uitjes of reizen moeilijk.
Dit patroon speelt niet alleen bij autorijden. Denk ook aan:
Vliegangst waardoor iemand in 2026 geen familiebezoek in het buitenland meer plant.
Hoogtevrees die maakt dat balkons, bruggen en hoge gebouwen worden gemeden.
Angst voor liften die zich uitbreidt naar het vermijden van kantoren op hogere verdiepingen.
Angst voor honden waardoor wandelingen steeds beperkter worden.
Angst kan leiden tot een steeds kleinere wereld door vermijding. Niet alleen de angst zelf kan je vrijheid beperken – ook alles wat je gaat organiseren om de angst niet te hoeven voelen, kan steeds meer ruimte in je leven innemen.
Vermijding beperkt ook de ervaring van controle en zelfvertrouwen. Onderzoek laat zien dat vermijding kan angstreacties versterken en uitbreiden: de inschatting van gevaar wordt groter en de angst generaliseert naar steeds meer bepaalde situaties. Dit heeft direct invloed op je dagelijks leven: minder spontane uitjes, spanningen in relaties, minder kansen op werk, en meer afhankelijkheid van anderen.
Kun je ook vermijden zonder dat je het zelf doorhebt?
Ja. Vermijding betekent niet altijd dat je letterlijk thuisblijft. Er zijn subtielere vormen die soms zo vanzelfsprekend worden dat je ze niet meer als vermijden herkent:
Altijd iemand meenemen naar de supermarkt.
Alleen in een hoek bij de deur gaan zitten in een restaurant.
Van tevoren uitzoeken waar de nooduitgang is.
Je telefoon steeds paraat houden om “te kunnen vluchten.”
Alleen bekende routes nemen.
Ook mentale strategieën horen hierbij: voortdurend scenario’s bedenken, steeds geruststelling vragen aan anderen, of smoesjes verzinnen om ergens niet heen te hoeven. Dit soort veiligheidsgedrag kan het leerproces verstoren – je ervaart nooit dat het ook zonder die strategie goed kan gaan.
Hoeveel moet jij organiseren om te voorkomen dat je met je angst in aanraking komt?
Waarom kan alleen de gedachte aan een situatie al intense angst geven?
Je hoeft niet eens in de angstige situatie te zijn. Alleen de gedachte eraan kan al spanning oproepen. Bij een angststoornis geven je hersenen te snel gevaar aan, ook als er geen directe aanleiding is. Je brein maakt nauwelijks onderscheid tussen “echt” en “voorstellen.”
Herkenbare voorbeelden:
Weken van tevoren piekeren over een vliegreis.
‘s Avonds al spanning voelen voor de autorit van de volgende ochtend.
Bij het plannen van een afspraak meteen denken: “Op welke verdieping is het? Moet ik met de lift?”
Dit noem je anticipatieangst – angst vooraf die soms zwaarder voelt dan de gebeurtenis zelf. Bij een paniekstoornis treden paniekaanvallen plotseling op, maar bij veel angstklachten is juist het vooruitdenken al belastend. Dit kan leiden tot piekeren, slechter slapen, lichamelijke spanning, en het vroegtijdig afzeggen van afspraken. Het verstoort het dagelijks leven en het sociale leven.
Waarom wil ik niet alleen naar het vermijden kijken?
Zwolle en Raalte
Binnen Praktijk InterZijn kijk ik niet alleen naar de vraag: “Hoe zorgen we ervoor dat je deze situatie niet meer vermijdt?” Ik vind een andere vraag minstens zo belangrijk: “Waarom zijn het juist deze situaties die zoveel angst oproepen in jou?”
Er is een verschil tussen ervoor zorgen dat je de angst niet hoeft te voelen, en onderzoeken waarom deze angst zo sterk aanwezig is.
Ik onderzoek samen met cliënten: wat gebeurt er in jou op het moment dat de angst opkomt? Waar reageert je lichaam op? Welke herinnering, overtuiging of emotie lijkt mee te spelen? Mogelijke onderliggende lagen kunnen zijn: eerdere ervaringen, emoties zoals schaamte of verdriet, overtuigingen rond controle of veiligheid, of thema’s als verlies en afwijzing; daarin kunnen eerdere ervaringen, overtuigingen en emoties een belangrijke rol spelen in hoe angst ontstaat of terugkomt.
Niet iedere fobie heeft dezelfde oorzaak, en er hoeft niet altijd sprake te zijn van een groot trauma. Maar onverwerkte emoties kunnen zich manifesteren als angstgevoelens – en die laag is voor mij net zo belangrijk als het zichtbare gedrag. Ongeveer 20% van de mensen met een angststoornis zoekt hulp, terwijl er vaak meer te begrijpen valt dan je op het eerste gezicht zou denken.
Wat bedoel ik met 'het verhaal onder het verhaal'?
Het eerste verhaal is vaak helder: “Ik ben bang om te vliegen” of “Ik durf niet in een lift.” Maar wanneer je verder kijkt, kunnen andere vragen ontstaan.
Neem vliegangst. De eerste laag: “Ik ben bang om te vliegen.” De tweede laag: “Ik ben bang dat ik geen controle heb en niet weg kan.” Een mogelijke diepere laag: “Machteloosheid roept oude gevoelens op van onveiligheid of afhankelijkheid.”
Of neem liftangst. De eerste laag: “Ik ben bang voor liften.” De tweede laag: “Ik ben bang vast te zitten.” Een mogelijke diepere laag: “Ik kan er niet tegen wanneer ik geen uitweg zie of hulp moet vragen.”
De situatie waarvoor je bang bent is zichtbaar. De reden waarom juist die situatie zoveel in jou oproept, ligt soms een laag dieper.
In mijn psychodynamische therapie en systemisch werk onderzoek ik samen met de cliënt welke patronen en thema’s steeds terugkomen. Niet om te bewijzen wat er precies vroeger is gebeurd, maar om te begrijpen wat er nu speelt.
Wat vertelt je lichaam wanneer je bang bent?
Angst zit niet alleen in je gedachten. Je lichaam kan sterk reageren, van hartkloppingen en zweten tot oppervlakkige ademhaling, spanning in borst of buik, trillen, misselijkheid, koude rillingen, hoofdpijn of bij extreme angst het gevoel te moeten vluchten. Sommige mensen voelen vooral een beklemmend gevoel in de keel of borst, zonder de angstgedachte meteen te herkennen.
Daarom vraag ik in sessies niet alleen “Wat denk je?”, maar ook: “Wat voel je in je lichaam op het moment dat de angst wordt geraakt?”
Via ademtherapie en lichaamsgericht werken kan er aandacht zijn voor hoe iemand ademt tijdens spanning, het opmerken van signalen, en voorzichtig ruimte maken voor wat het lichaam aangeeft. Dit zijn geen trucjes om angst weg te drukken, maar manieren om meer contact te krijgen met wat er onder de angst speelt.
Hoe kunnen adem- en lichaamswerk aansluiten bij angst?
Ademwerk en lichaamsgericht werken helpen om stil te staan bij de lichamelijke ervaring van angst, in plaats van die meteen weg te duwen. In een sessie kan dit er bijvoorbeeld uitzien als rustige, begeleide ademhaling, aandacht voor lichamelijke gewaarwordingen, of kleine oefeningen om spanning te voelen en te reguleren.
Dit kan cliënten helpen om vroegtijdig signalen van intense angst te herkennen – bijvoorbeeld bij een opkomende paniekreactie in de auto of in een winkelcentrum. Door in het lichaam aanwezig te blijven, hoef je minder snel automatisch in vermijding te schieten, en krijg je meer ruimte om nieuwsgierig te worden naar wat er onder de angst ligt.
Op mijn pagina over ademtherapie kun je hier meer over lezen. In blog 4, “Kun je van een fobie afkomen? Hoe werk je aan de angst achter de angst?”, ga ik uitgebreider in op behandeling.
Wat is een trigger en waarom kan die zo'n sterke reactie oproepen?
Een trigger is iets waardoor angst of spanning plotseling sterk oploopt, zonder dat er op dat moment per se echt gevaarlijk iets aan de hand is. Dat kan een situatie zijn, maar ook een geur, geluid, beeld of lichamelijke sensatie. Cognitieve sensitisatie vergroot de inschatting van gevaar, waardoor je steeds gevoeliger kunt worden voor prikkels die eerder geen reactie gaven.
Voorbeelden: de geur van een ziekenhuis, het geluid van een dichtslaande liftdeur, een bepaald kruispunt, of het gevoel van opgesloten zitten. Soms is de link helder (“sinds dat ongeluk schrik ik op die plek”), soms wordt het pas zichtbaar wanneer je samen gaat onderzoeken wat er precies gebeurt. De amygdala reageert gevoeliger door vermijding, waardoor triggers steeds sneller een angstreactie kunnen oproepen.
Ik ben nieuwsgierig naar de vraag: “Wat wordt er in jou geraakt door deze trigger?” – in plaats van alleen “Hoe vermijd je de trigger?”
Wanneer kan EMDR een rol spelen?
Zwolle en Raalte
Soms ontdek ik samen met een cliënt dat een huidige angst of trigger sterk verbonden is met een nare ervaring uit het verleden die nog veel lading oproept. Dan kan ik onderzoeken of EMDR passend is – bijvoorbeeld bij herinneringen aan een ongeluk, een verstikkende ervaring, of een overweldigende medische ingreep.
EMDR wordt niet standaard bij iedere fobie ingezet. Ik kijk per persoon naar de hulpvraag, de triggers, wat er onder de angst zichtbaar wordt en wat op dat moment passend lijkt. Op mijn EMDR-pagina kun je meer lezen over de methode. Wanneer de lading op een trigger afneemt, kan het soms makkelijker worden om situaties minder te vermijden – maar dat is geen garantie en gebeurt stap voor stap.
Wat kan het onderbewuste met angst te maken hebben?
Met je verstand weet je misschien dat je in een lift veilig bent. Toch reageert iets in jou alsof je zo snel mogelijk weg moet. Dat verschil tussen bewust weten en automatisch reageren is precies wat mij interesseert.
Niet alles wat je gedrag, emoties en angstige gevoelens beïnvloedt, gebeurt bewust. Automatische reacties, onderliggende overtuigingen en emotionele herinneringen kunnen meespelen zonder dat je daar voortdurend bij stilstaat. De prefrontale cortex – het deel van je hersenen dat rationeel denkt – kan een situatie als veilig beoordelen, terwijl diepere hersenstructuren toch alarm slaan.
Ik onderzoek graag waar dat “iets in jou” mee te maken kan hebben, zonder meteen conclusies te trekken.
Hoe kan hypnotherapie aansluiten bij angst?
Hypnotherapie is een manier van werken waarbij je in een gerichte, vaak rustige aandachtstoestand naar binnen keert om contact te maken met onderliggende gevoelens, overtuigingen en patronen. Het gaat bij mij niet om “je mag niet meer bang zijn”, maar om de vraag: “Wat maakt dat deze angstreactie zo sterk aanwezig is en wat ligt eronder?”
Hypnotherapie kan helpen om automatische reacties rond controle, veiligheid of afwijzing beter te veranderen en voorzichtig in beweging te brengen. Op mijn pagina over hypnotherapie kun je daar meer over lezen. Hypnotherapie is één van de mogelijke vormen binnen mijn praktijk – ik kijk altijd wat bij iemand past en wat veilig voelt.
Kunnen eerdere ervaringen een rol spelen bij een fobie?
Eerdere ervaringen kunnen soms invloed hebben op hoe je nu reageert. Een nare ervaring in het water kan later meespreken bij angst voor diep water. Een overweldigende situatie in een ziekenhuis bij angst voor medische onderzoeken. Het kan gaan om één ingrijpend moment, maar ook om langdurig belastende situaties – zoals opgroeien in een omgeving met weinig veiligheid of sociale steun.
Erfelijkheid speelt ook een rol bij de ontwikkeling van angstgevoelens, en verschillende factoren kunnen samen bijdragen. Het verband tussen toen en nu is soms duidelijk, soms pas zichtbaar wanneer je rustig onderzoekt wat een situatie van nu in je losmaakt. Niet iedere fobie ontstaat door trauma en er is geen simpele formule.
In blog 3, “Waar komt een fobie vandaan? De onderliggende oorzaak van angst”, ga ik hier uitgebreider op in.
Moet je precies weten waar je angst vandaan komt?
Nee. Je hoeft niet vooraf precies te weten waar je angst vandaan komt om ermee aan de slag te gaan. In therapie ontdekken we vaak samen stap voor stap wat je angst activeert, welke patronen zichtbaar worden en welke overtuigingen meespelen.
Chronische stress kan leiden tot onverklaarbare angstgevoelens, en soms wordt de achtergrond pas duidelijk tijdens het proces. Niet elke herinnering of elk gevoel bewijst automatisch wat er vroeger precies is gebeurd – het gaat om betekenisgeving in het nu.
Dit geldt ook als je al een diagnose hebt gekregen, of het nu een gegeneraliseerde angststoornis, een sociale angststoornis, een obsessief compulsieve stoornis of een posttraumatische stressstoornis is. Het blijft gaan om jouw unieke verhaal. Cognitieve gedragstherapie wordt vaak genoemd als behandelmethode voor angststoornissen, en exposuretherapie helpt om angsten te overwinnen door confrontatie. Antidepressiva worden vaak voorgeschreven voor ernstige angstklachten en medicatie kan gecombineerd worden met psychologische behandelingen. Maar de juiste aanpak hangt altijd af van de ene persoon en diens verhaal.
Hoe kijk ik binnen Praktijk InterZijn naar vermijding en fobie?
Binnen Praktijk InterZijn kijk ik niet alleen naar het zichtbare gedrag. Ik onderzoek samen met de cliënt wat er vanbinnen gebeurt: het verhaal onder het verhaal, lichamelijke reacties, emoties, triggers, onderliggende overtuigingen, terugkerende patronen, eerdere ervaringen en onderbewuste processen.
Afhankelijk van wat zich aandient, kan ik werken met psychodynamische therapie, ademtherapie, lichaamsgericht werk, EMDR, hypnotherapie en systemisch werk. Deze methoden gebruik ik niet als een vast stappenplan. Per cliënt kijk ik wat passend is, wat veilig voelt en welke volgorde helpend lijkt.
Ongeveer 39% van de volwassenen zoekt professionele hulp voor angst. Als je herkent wat je in dit artikel leest, ben je niet de enige. Op mijn pagina over fobie therapie, behandeling en begeleiding in Zwolle en Raalte kun je meer lezen over hoe ik werk. In blog 1, “Hoe weet je of je angst normaal is of dat je een fobie hebt?“, kun je lezen over het onderscheid tussen normale angst en een fobie.
Waar kan ik je mee helpen?
Als je iets over mij wil weten? Klik hier.
Nicolette van der Valk
Psychodynamisch therapeut.
Wat is psychodynamische therapie?
Dat is therapie waar ik (als therapeut) kan putten uit heel veel therapievormen. Een aantal vormen zijn EMDR, hypntherapy-, systemische therapie en familieopstelling, regressietherapie, NLP, voeding en nog veel meer. Geen tas vol maar een koffer vol tools.
Zo kan ik per persoon en per situatie een combinatie op maat maken die werkt.
Het heeft mij altijd geboeid hoe mensen denken en wat hen beweegt. Mijn liefde voor psychologie en vitaliteit is ontstaan vanuit persoonlijke ervaringen. Verandering in leefstijl en focus hebben mij geholpen mijn klachten te overwinnen, waarna het mijn missie is geworden om ook anderen te helpen.
Wil je meer weten of een afspraak maken, neem dan contact met mij op.
Van vermijden naar begrijpen met cognitieve gedragstherapie
Zwolle en Raalte
Vermijden geeft op korte termijn opluchting, maar het vertelt je nog niet waarom een bepaalde situatie zoveel angst in je oproept. Angst voelt soms overweldigend, en de stress die erbij hoort kan je dagelijks leven verstoren. Toch hoeft het doel niet te zijn dat je jezelf dwingt om iets te doen wat spannend is.
De verdieping zit in: “Waarom raakt deze situatie mij zo sterk?” En: “Wat heb ik nodig om niet langer alleen vanuit die angst te reageren?”
Niet alleen minder vermijden, maar begrijpen wat er onder de angst ligt, kan een belangrijke stap zijn naar meer vrijheid.
In blog 3, “Waar komt een fobie vandaan? De onderliggende oorzaak van angst”, ga ik verder in op de oorzaken en patronen achter angst. In blog 4, “Kun je van een fobie afkomen? Hoe werk je aan de angst achter de angst?”, lees je meer over hoe ik in de behandeling met verschillende methoden werk.
Als je niet alleen kijkt naar wat je uit angst vermijdt, maar naar wat er vanbinnen gebeurt wanneer die angst wordt geraakt: wat zou die reactie je dan kunnen vertellen?
Dit artikel is geschreven door Nicolette van der Valk van Praktijk InterZijn. In mijn praktijk werk ik onder andere met psychodynamische therapie, hypnotherapie, EMDR, ademtherapie, lichaamsgericht werk en systemisch werk bij angst, fobieën, trauma, terugkerende patronen en persoonlijke ontwikkeling.
Vier aanvullende blogs over angst en fobie
Veelgestelde vragen over vermijden en de meest voorkomende angststoornissen
Hieronder beantwoord ik vijf vragen die vaak opkomen bij mensen die herkennen dat angst en vermijding een rol spelen in hun leven.
Wanneer je een situatie vermijdt, krijgt je brein nooit de kans om te ervaren dat het mogelijk veiliger is dan gedacht. De angstgedachte wordt niet tegengesproken. De directe opluchting werkt als beloning, waardoor vermijden een vast patroon wordt en de drempel om de situatie tóch aan te gaan steeds hoger. Dit speelt zowel bij specifieke fobieën als bij bredere angstklachten, en het zegt niets over iemands kracht of wilskracht.
Op het moment dat je besluit niet te gaan, komt je stresssysteem tot rust: hartslag, ademhaling en spierspanning nemen af, wat als opluchting wordt ervaren. Vermijden voelt vaak als een oplossing, omdat de spanning op dat moment afneemt. Dit prettige gevoel is begrijpelijk, maar kan op langere termijn bijdragen aan een steeds kleiner wordende leefwereld.
Ja. Veel mensen ontwikkelen onbewuste veiligheidsstrategieën: altijd een vertrouwd persoon meenemen, alleen bekende routes nemen of dicht bij de uitgang gaan zitten. Dit kan op het eerste gezicht heel gewoon lijken. Het kan de moeite waard zijn om eigen gewoontes eens te observeren en eventueel met een psycholoog of therapeut te bespreken als ze je vrijheid beperken.
Soms hangen fobieën samen met eerdere ervaringen, emoties, overtuigingen of thema’s als controle en veiligheid. Een fobie wordt niet altijd door één duidelijke aanleiding veroorzaakt – het kan ook gaan om een combinatie van factoren. In mijn praktijk ben ik nieuwsgierig naar het verhaal onder het verhaal, en dat kan stap voor stap in therapie onderzocht worden.
EMDR kan helpen wanneer een huidige angst nauw verbonden is met een beladen herinnering. Hypnotherapie richt zich meer op onderbewuste overtuigingen en emoties. Adem- en lichaamswerk richten zich op het reguleren en beter voelen van lichamelijke spanning. In mijn praktijk zijn dit geen losstaande trucjes, maar combineer ik ze met psychodynamische en systemische inzichten, afhankelijk van wat iemand nodig heeft. Op de website van Praktijk InterZijn kun je meer lezen over deze werkvormen, en blog 4 gaat uitgebreider in op de therapeutische aanpak bij angst en fobieën.
