Welke therapie helpt bij trauma? Zo bepaal ik wat bij jou past
Misschien heb je gelezen over EMDR, hypnotherapie of cognitieve gedragstherapie. Maar hoe weet je welke behandeling bij jouw klachten past? In dit artikel leg ik uit hoe ik samen met cliënten onderzoek welke therapeutische aanpak passend kan zijn bij traumagerelateerde klachten – en waarom je dat niet zelf hoeft uit te zoeken.
Belangrijkste inzichten
Zwolle en Raalte
- Welke therapie helpt bij trauma hangt af van je klachten, ervaringen en persoonlijke situatie. Je hoeft dit niet zelf vooraf te weten.
- Ik begin altijd bij je huidige klachten, gevoelens en patronen - niet bij een vaste methode.
- EMDR, psychodynamische therapie, hypnotherapie, systemisch werk, ademtherapie en lichaamsgericht werk zijn mogelijke ingangen, afhankelijk van jouw situatie.
- Traumatherapie gaat stap voor stap. We kijken steeds samen of de gekozen aanpak nog past.
- Je hoeft het niet alleen uit te zoeken. In mijn praktijk in Zwolle en Raalte onderzoeken we dit samen.
Twijfel over therapie bij trauma: moet ik zelf kiezen?
Je hebt misschien gehoord over EMDR therapie, hypnotherapie, cognitieve gedragstherapie CGT of narratieve exposure therapie. Allemaal namen die je misschien weinig zeggen. En dan rijst de vraag: welke therapie past bij míjn klachten?
Het antwoord: welke therapie helpt bij trauma hangt af van je klachten, je ervaringen en je persoonlijke situatie. Je hoeft niet vooraf zelf te kiezen. In mijn praktijk – Praktijk InterZijn, in Zwolle en Raalte – onderzoek ik altijd eerst samen met je wat er nu speelt. Welke klachten heb je? Zijn er bepaalde herinneringen die veel spanning oproepen? Herken je terugkerende patronen in relaties of werk? Voel je je onveilig zonder precies te weten waarom?
Er is verschil tussen last van één duidelijke ingrijpende gebeurtenis, vage maar hardnekkige angst of spanning, en langdurige patronen waarin je vastloopt. Dat onderscheid maakt uit voor de aanpak. De band met je therapeut bepaalt voor zo’n 30% het succes van therapie. Daarom is het gesprek over wat bij jou past minstens zo belangrijk als de methode zelf.
Niet de methode staat centraal, maar wat er bij jou speelt.
Welke therapie helpt bij trauma?
Traumagerelateerde klachten kunnen heel verschillend zijn: van herbelevingen en nachtmerries tot emotionele verdoofdheid, van lichamelijke klachten en vermoeidheid tot terugkerende relatieproblemen. Herbelevingen kunnen leiden tot gevoelens van machteloosheid en angst. Circa 80% van de Nederlanders ervaart minstens één ingrijpende gebeurtenis in hun leven. Niet iedereen ontwikkelt daar blijvende klachten van, maar wie dat wel doet, verdient zorgvuldige aandacht.
Bij een traumagerelateerde stoornis zoals posttraumatische stressstoornis – ook wel PTSS – zijn traumagerichte behandelingen goed onderzocht. PTSS wordt gediagnosticeerd als klachten langer dan twee weken aanhouden na een schokkende gebeurtenis. Trauma kan ontstaan door zowel schokkende gebeurtenissen als langdurige stress. Er zijn verschillende wetenschappelijk bewezen behandelvormen voor trauma, waaronder EMDR therapie en traumagerichte cognitieve gedragstherapie. Cognitieve gedragstherapie is effectief bij traumaklachten en PTSS, en richt zich op gedachten, gevoelens en gedrag. Cognitieve gedragstherapie helpt negatieve denkpatronen om te buigen naar meer helpende gedachten. Exposure is een veelgebruikte techniek binnen cognitieve gedragstherapie. BEPP is een gestructureerde therapie van ongeveer zestien sessies die eveneens ingezet kan worden.
Maar niet iedere klacht na een nare ervaring betekent dat iemand PTSS heeft of traumatherapie nodig heeft. Soms ligt de nadruk meer op patronen, zelfbeeld of grenzen. Een passende traumabehandeling begint altijd met een zorgvuldige verkenning van je klachten en hulpvraag.
Wanneer kan EMDR helpen bij trauma?
EMDR staat voor Eye Movement Desensitization and Reprocessing – letterlijk: eye movement desensitization and movement desensitization and reprocessing. Het is een wetenschappelijk bewezen methode die zich richt op het verminderen van de emotionele lading van traumatische herinneringen. EMDR bestaat al ongeveer 25 jaar en is ontwikkeld door Francine Shapiro. Sinds 1995 wordt EMDR erkend als een effectieve behandeling voor traumaverwerking.
EMDR therapie is meestal passend wanneer er één of enkele specifieke, nog levendige en beladen herinneringen zijn: een ongeluk, een heftige gebeurtenis op het werk, geweld, een nare bevalling of een medische ingreep. Een netwerk meta-analyse van 98 studies bevestigt dat EMDR en traumagerichte cognitieve gedragstherapie de meest effectieve behandelingen zijn bij PTSS.
Tijdens een sessie richt je je aandacht op de meest nare beelden, gedachten en gevoelens, terwijl ik je met oogbewegingen, geluiden of tikjes afleid. Bij EMDR worden herinneringen gecombineerd met afleidende prikkels. Het doel is dat de emotionele lading van bepaalde herinneringen afneemt en de herinnering meer “verleden tijd” wordt. EMDR wist herinneringen niet uit. Een goede therapeut bouwt de sessies zorgvuldig op, zodat je niet overspoeld raakt.
Niet iedere cliënt met traumagerelateerde klachten heeft EMDR nodig. Soms staan patronen, relaties of onduidelijke angst meer op de voorgrond. In het kennismakingsgesprek kijken we samen of EMDR bij jou past.
Wat als ik geen duidelijke traumatische herinnering heb?
Zwolle en Raalte
Veel mensen ervaren spanning, somberheid, prikkelbaarheid of angst zonder dat ze één duidelijke traumatische gebeurtenis kunnen aanwijzen. Misschien schrik je snel van harde geluiden, voel je je onveilig in drukke ruimtes, of reageer je heftig op kritiek of boosheid van anderen – terwijl je niet precies weet waarom. Triggers kunnen herinneringen aan trauma opnieuw activeren, vaak zonder dat je je daarvan bewust bent.
Dit betekent niet automatisch dat er “verborgen trauma” moet zijn. Ik begin bij wat je nu ervaart, niet bij de aanname dat er ergens een verborgen traumatische gebeurtenis moet zijn. In zulke gevallen onderzoek ik vooral welke gevoelens, gedachten terug en terugkerende patronen nu spelen, en hoe die mogelijk verbonden zijn aan eerdere nare ervaringen.
Technieken als psychodynamische therapie, systemisch werk, hypnotherapie en lichaamsgerichte therapie zijn dan vaak een geschiktere eerste ingang dan direct EMDR. Wil je hier meer over lezen? In mijn eerdere blog “Kun je trauma hebben zonder dat je een duidelijke traumatische gebeurtenis hebt meegemaakt?” ga ik hier dieper op in.
Wat kan psychodynamische therapie betekenen bij trauma?
Psychodynamische therapie vormt de brede basis van mijn manier van werken in Praktijk InterZijn. Deze therapievorm richt zich op het verhaal onder het verhaal: welke emoties spelen op, welke overtuigingen heb je over jezelf en anderen, welke verwachtingen draag je mee in relaties?
We onderzoeken samen terugkerende patronen – bijvoorbeeld altijd pleasen, conflicten vermijden, of je voortdurend aanpassen. Stel: je raakt sterk gespannen wanneer iemand boos wordt. Dan kijk ik met je naar wat die boosheid precies raakt, welke uitkomst je vreest, en welke oude nare ervaringen hier misschien in meeklinken.
Ik kijk niet alleen naar de zichtbare reactie, maar ook naar het verhaal onder het verhaal. Psychodynamische therapie is niet bedoeld als bewezen vervanger van traumagerichte therapie bij PTSS, maar kan heel waardevol zijn bij traumagerelateerde klachten waarin identiteit, zelfbeeld, relaties en langdurige patronen centraal staan. De aard van het trauma beïnvloedt welke therapie het meest effectief kan zijn.
Kan hypnotherapie helpen bij traumagerelateerde klachten?
In mijn praktijk werk ik ook met hypnotherapie. Dit is een manier om in een staat van gefocuste aandacht te onderzoeken wat er onbewust meespeelt. Hypnotherapie bij trauma kan helpen bij het verkennen van automatische reacties, diepgewortelde overtuigingen als “ik ben niet veilig” of negatieve emoties die je moeilijk kunt plaatsen.
Tijdens een sessie blijf je zelf de controle houden. Je bent niet “weg”, maar je aandacht is naar binnen gericht. Onderzoek toont dat hypnotherapie sterke kortetermijneffecten kan hebben bij traumagerelateerde klachten. Het is echter geen betrouwbare methode om verborgen historische herinneringen terug te halen en geen bewezen gelijkwaardige vervanger van gespecialiseerde therapie bij PTSS.
Hypnotherapie kan enorm helpen bij bijvoorbeeld hardnekkige schaamte, onverklaarbare blokkades in nabijheid, of een voortdurend gevoel van onveiligheid. We kijken altijd samen of deze vorm past bij jouw klachten en tempo.
Wat kunnen ademtherapie en lichaamsgericht werk betekenen?
Zwolle en Raalte
Traumagerelateerde klachten zijn vaak ook in het lichaam voelbaar: gespannen schouders, een hoge ademhaling, hartkloppingen of voortdurende alertheid. Fysieke klachten en lichamelijke klachten gaan vaak hand in hand met stress en spanning. Traumatherapie richt zich mede op het kalmeren van een overprikkeld zenuwstelsel.
Ademtherapie is een waardevolle methode binnen traumatherapie om de ademhaling te reguleren en daarmee het zenuwstelsel te kalmeren. Door bewust te leren ademen, kun je spanning in het lichaam verminderen en meer rust ervaren. Ademtherapie helpt je om beter contact te krijgen met je lichaam, waardoor je signalen van spanning of onveiligheid eerder herkent en erop kunt reageren.
In ademtherapie en ander lichaamsgericht werk duw ik niet hard “door trauma heen”, maar leren we samen kijken naar hoe spanning in je lichaam voelt. Soms is het helpend om niet alleen te praten over spanning, maar ook aandacht te geven aan hoe je die spanning in je lichaam ervaart. Lichaamsgerichte therapieën helpen om spanning te ontladen en meer regulatie te vinden.
Ik claim niet dat trauma letterlijk in het lichaam opgeslagen ligt. Wel reageert je lichaam op wat je hebt meegemaakt. Door die reacties beter te leren begrijpen, ontstaat vaak meer ruimte in je dagelijks leven. Stabilisatie kan nodig zijn bij complex trauma voordat traumatherapie kan beginnen – en lichaamsgerichte interventies worden door de Nederlandse richtlijn als waardevolle aanvulling beschreven.
Wanneer kan systemisch werk behulpzaam zijn?
Dit is het hart van mijn werk: niet vooraf een methode kiezen, maar stap voor stap samen onderzoeken wat jij nodig hebt. Persoonlijke voorkeur en belastbaarheid zijn belangrijk bij de keuze van therapie.
Stap 1 – Je hulpvraag. Wat wil je veranderen? Minder spanning, minder last van een nare herinnering, minder angst, beter begrijpen waarom je steeds hetzelfde reageert?
Stap 2 – Je huidige klachten. Wanneer ontstaan ze? Wat voel je emotioneel en lichamelijk? Welke negatieve denkpatronen en verwachtingen spelen mee?
Stap 3 – Mogelijke belastende ervaringen. Is er een specifieke traumatische ervaring met veel emotionele lading – een ongeluk, verlies, vernedering – of speelden langdurige onveiligheid en nare gedachten een grotere rol?
Stap 4 – Het verhaal onder het verhaal. Wat probeer je te voorkomen? Welke overtuigingen als “ik mag geen last zijn” draag je mee? Dit verbind ik met psychodynamische therapie en systemisch werk.
Stap 5 – De therapeutische aanpak. Op basis van het geheel stel ik een aanpak voor: EMDR bij een duidelijk afgebakende herinnering, psychodynamische therapie bij terugkerende patronen, cognitieve gedragstherapie met technieken als imaginaire exposure of imaginaire rescripting, of een combinatie met ademtherapie wanneer spanning lichamelijk voelbaar is. Imaginaire rescripting helpt om de afloop van een traumatische situatie te veranderen in gedachten.
Stap 6 – Samen bespreken en evalueren. Ik leg mijn keuze uit. Jij kunt vragen stellen. Het is belangrijk om de voortgang van de behandeling met de therapeut te evalueren. Ik bepaal niet op basis van één klacht automatisch welke therapie nodig is. Ik kijk samen met je naar het geheel.
Bij ernstige of zeer complexe klachten kan soms een andere vorm van hulp nodig zijn. Ik zal dit dan eerlijk met je bespreken.
Kun je verschillende therapievormen combineren?
Ja, soms kan een combinatie passend zijn – maar meer methoden is niet automatisch beter. Cognitieve gedragstherapie kan gecombineerd worden met EMDR wanneer dat bij de hulpvraag past.
Een voorbeeld: iemand heeft een specifieke, beladen herinnering én hardnekkige patronen in relaties. EMDR kan zich richten op de herinnering, terwijl psychodynamische therapie aandacht geeft aan overtuigingen en patronen. Vermijding van triggers kan op korte termijn helpen, maar lost het probleem niet op – daarom is het vaak nodig om meerdere lagen aan te pakken.
Ik combineer methoden alleen wanneer daar een inhoudelijke reden voor is. Sommige cliënten hebben juist baat bij één duidelijke focus. Jij blijft betrokken bij beslissingen over het combineren of veranderen van therapievormen.
Een voorbeeld uit de praktijk (fictief)
Mark, 42 jaar, meldt zich aan omdat hij vaak gespannen is. Als iemand op zijn werk of thuis zijn stem verheft, schrikt hij sterk. Hij vertelt over een ernstig verkeersongeluk in 2019 en over een jeugd waarin boosheid thuis veel voorkwam. Zijn vraag: “Moet ik EMDR doen, of past iets anders beter?”
Samen onderzoeken we wat hij nu ervaart in zijn lichaam, welke gedachten opkomen (“ik doe het vast fout”), hoe hij situaties probeert te vermijden, en welke herinneringen de meeste emotionele lading hebben. De nare gebeurtenis van het ongeluk roept nog steeds sterke angst op.
Ik bespreek met Mark dat EMDR mogelijk passend kan zijn voor de herinnering aan het ongeluk – een wetenschappelijk bewezen methode bij traumaverwerking. Tegelijkertijd kan psychodynamische therapie of systemisch werk hem helpen bij zijn angst voor boosheid en zijn neiging zichzelf weg te cijferen. We maken samen een plan, beginnen rustig, en evalueren tussentijds. De uitkomst laat ik bewust open – iedere situatie is anders.
Moet ik zelf kiezen welke traumatherapie ik nodig heb?
Nee. Je hoeft niet zelf te bepalen of je EMDR, psychodynamische therapie, hypnotherapie of een andere therapie nodig hebt. Je hoeft ook geen ingewikkelde vaktermen te kennen. Professioneel advies van een behandelaar is belangrijk bij het kiezen van een therapie.
Je kunt beginnen met vertellen waar je tegenaan loopt. Ik onderzoek samen met je welke aanpak passend kan zijn en leg uit waarom ik een methode voorstel. Cognitieve gedragstherapie is bijvoorbeeld ook effectief bij angststoornissen en depressie, en kan deel uitmaken van een bredere aanpak. Traumagerichte cognitieve gedragstherapie helpt negatieve gedachten en overtuigingen aan te pakken.
De eerste stap is niet kiezen tussen methodes, maar erkenning van je klachten en de bereidheid om er samen naar te kijken. Een goede therapeut kijkt naar je eigen behoeften en naar wat zich bij jou het meest comfortabel en bij gemak voelt.
Wat als een behandeling niet voldoende helpt?
Geen enkele behandeling heeft bij iedereen hetzelfde effect. Het verwerken van een trauma is een persoonlijk proces. Dat zegt niets over jouw waarde of inzet – soms is meer tijd of een andere ingang nodig.
Wanneer een aanpak onvoldoende helpt, is dat een reden om samen opnieuw stil te staan bij je hulpvraag, klachten en de gekozen methode. Misschien was de focus te smal, of sluit een andere vorm – meer lichaamsgericht, meer systemisch, of juist meer gericht op verminderen van negatieve emoties – beter aan.
Ik geef geen garanties, maar ik zal eerlijk zijn over wat ik denk dat haalbaar is. Wanneer een aanpak onvoldoende helpt, kunnen we blijven onderzoeken wat jou wél kan ondersteunen – stap voor stap, in jouw tempo. Ook ervoor zorgen dat je naar een andere psycholoog of behandelaar verwezen wordt als dat nodig is.
Afsluiting: je hoeft het niet alleen uit te zoeken
Zwolle en Raalte
Welke therapie helpt bij trauma hangt af van je klachten, ervaringen en persoonlijke situatie. Er is geen standaardrecept. In mijn praktijk – Praktijk InterZijn, in Zwolle en Raalte – kijk ik samen met je naar wat er speelt: welke klachten je nu hebt, welke herinneringen eventueel een grote impact hebben, welke gevoelens en patronen onder de oppervlakte meespelen.
Niet de methode staat centraal, maar wat er bij jou speelt. Een passende behandeling begint met begrijpen welke klachten, gevoelens, ervaringen en patronen aandacht nodig hebben. EMDR wordt vaak ingezet bij posttraumatische stressstoornis, maar is niet de enige weg naar herstel. En soms is de weg naar verwerking juist breder dan je van tevoren denkt.
Wil je nadenken over je eigen hulpvraag? Je bent welkom voor een eerste gesprek. Geen druk, geen verplichtingen – gewoon een begin.
Dit artikel is geschreven door Nicolette van der Valk van Praktijk InterZijn. In mijn praktijk werk ik onder andere met psychodynamische therapie, hypnotherapie, systemisch werk, EMDR, ademtherapie en lichaamsgericht werk bij terugkerende patronen, angst, belastende ervaringen en persoonlijke ontwikkeling.
Waar kan ik je mee helpen?
Als je iets over mij wil weten? Klik hier.
Nicolette van der Valk
Psychodynamisch therapeut.
Wat is psychodynamische therapie?
Dat is therapie waar ik (als therapeut) kan putten uit heel veel therapievormen. Een aantal vormen zijn EMDR, hypntherapy-, systemische therapie en familieopstelling, regressietherapie, NLP, voeding en nog veel meer. Geen tas vol maar een koffer vol tools.
Zo kan ik per persoon en per situatie een combinatie op maat maken die werkt.
Het heeft mij altijd geboeid hoe mensen denken en wat hen beweegt. Mijn liefde voor psychologie en vitaliteit is ontstaan vanuit persoonlijke ervaringen. Verandering in leefstijl en focus hebben mij geholpen mijn klachten te overwinnen, waarna het mijn missie is geworden om ook anderen te helpen.
Wil je meer weten of een afspraak maken, neem dan contact met mij op.
Vier aanvullende blogs over traumatherapie
Veelgestelde vragen over welke therapie helpt bij trauma
Bij een traumagerelateerde stoornis zoals PTSS zijn traumagerichte cognitieve gedragstherapie en EMDR therapie goed onderzochte, effectieve behandelvormen volgens de ggz-richtlijnen. Maar “de beste therapie” hangt altijd af van iemands klachten, geschiedenis en wensen. Bij sommige mensen staat een duidelijke traumatische herinnering centraal – dan kan EMDR of imaginaire exposure passend zijn. Bij anderen staan langdurige patronen, schaamte of relatieproblemen op de voorgrond, waarbij psychodynamische therapie en systemisch werk meer ruimte bieden. Een deskundige beoordeling van je klachten is belangrijker dan het zoeken naar één universeel meest effectieve methode.
EMDR is vooral geschikt wanneer er één of enkele concrete, nog zeer beladen herinneringen zijn die veel spanning oproepen – bijvoorbeeld na een ongeluk, geweldservaring of medische ingreep. EMDR is een effectieve methode voor traumaverwerking, maar kan minder passend zijn wanneer er geen duidelijke herinnering is, wanneer iemands draagkracht beperkt is, of wanneer de klachten vooral gaan over complex trauma, persoonlijkheidsproblematiek en identiteitsvragen. We kijken tijdens de intake altijd samen of EMDR in jouw situatie helpend en verantwoord lijkt.
Hypnotherapie kan helpen om diepere lagen van gevoelens, overtuigingen en automatische reacties te onderzoeken en daar meer ruimte in te creëren. Het is geen wondermiddel en geeft geen garantie dat alle klachten verdwijnen. Ik pas hypnotherapie altijd zorgvuldig in binnen een breder behandelplan. We kijken samen of deze vorm past bij jouw klachten, tempo en voorkeuren.
Sommige traumagerichte methoden – zoals EMDR of imaginaire exposure – vragen om bewust contact met de herinnering. Maar “opnieuw beleven” betekent niet dat je overspoeld wordt. We bouwen dit zorgvuldig op, met aandacht voor je hersenen en je zenuwstelsel. Er zijn ook manieren om met klachten te werken zonder het hele verhaal te vertellen, bijvoorbeeld via lichaamsgericht werk, systemisch werk, mindfulness of bepaalde vormen van hypnotherapie. We stemmen altijd samen af wat veilig voelen en haalbaar is.
Mijn praktijk is vooral geschikt voor mensen met traumagerelateerde klachten en terugkerende patronen die gemotiveerd zijn om zichzelf beter te begrijpen en stap voor stap te werken aan verandering in hun dagelijks leven. Bij zeer ernstige of acute klachten – bijvoorbeeld ernstige suïcidaliteit of sterke ontregeling – kan behandeling in een meer intensieve setting nodig zijn. In zo’n geval bespreek ik dat eerlijk tijdens de intake en denk ik mee over passende vervolgstappen. Een eerste gesprek is vooral bedoeld om samen te onderzoeken wat er speelt en of mijn manier van werken kan aansluiten bij jouw situatie.
