Wat is EMDR precies?
Zwolle en Raalte
Veel mensen horen de term EMDR en denken meteen aan heftig trauma of ingrijpende gebeurtenissen. Maar wat is EMDR precies, en hoe werkt het? In dit artikel leg ik stap voor stap uit wat deze behandelmethode inhoudt, wat je kunt verwachten tijdens een sessie en wanneer EMDR geschikt kan zijn voor jou.
Belangrijkste inzichten
- EMDR therapie is een behandelmethode om vastzittende nare ervaringen en trauma's te verwerken. Tijdens de behandeling worden herinneringen gekoppeld aan een afleidende stimulus, bijvoorbeeld oogbewegingen of tikjes, waardoor de emotionele lading van een herinnering kan afnemen.
- EMDR is een effectieve psychotherapiemethode voor het verwerken van trauma's. In de hersenen werkt EMDR doordat het werkgeheugen wordt belast: je denkt terug aan de gebeurtenis én voert tegelijkertijd een andere taak uit. Daardoor worden beelden en gevoelens minder scherp.
- EMDR behandeling wordt vaak ingezet bij trauma na een ongeluk, gepest worden, emotionele verwaarlozing of medische gebeurtenissen, maar het is niet alleen voor "grote" trauma's. Ook kleinere, herhaalde ervaringen kunnen ermee behandeld worden.
- EMDR helpt bij het verwerken van trauma's en PTSS, en wordt steeds breder toegepast bij psychische klachten zoals angstklachten, fobieën en patronen die hun oorsprong hebben in het verleden.
- In mijn praktijk, Praktijk InterZijn in Zwolle, combineer ik EMDR therapie meestal met andere vormen zoals hypnotherapie, psychodynamische therapie of systemisch werk, afhankelijk van jouw hulpvraag en persoonlijke draagkracht.
Wat is EMDR en waar staat EMDR voor?
EMDR staat voor Eye Movement Desensitization and Reprocessing. In het Nederlands betekent dat zoiets als: “door oogbewegingen minder gevoelig worden en opnieuw verwerken.” EMDR werd eind jaren ’80 ontwikkeld door de amerikaanse psychologe Francine Shapiro. In 1989 publiceerde zij haar eerste studie over deze methode, en sindsdien wordt EMDR wereldwijd toegepast bij traumaverwerking.
Een veelvoorkomend misverstand is dat EMDR een trucje is om herinneringen weg te halen. Dat klopt niet. Het doel is niet dat je vergeet wat er is gebeurd, maar dat de scherpe randjes van de herinnering afgaan. Na een behandeling kun je vaak terugdenken aan de gebeurtenis zonder dat het je overspoelt. Het voelt alsof het “verder weg” ligt en minder heftig wordt. De levendigheid van het beeld neemt af, en de spanning die je voelde verandert.
Daarbij maakt het niet uit of het gaat om één schokkende gebeurtenis, zoals een verkeersongeluk, of om langdurige, kleinere ervaringen, zoals jarenlang kritiek krijgen als kind of emotionele verwaarlozing. Bij beide kan EMDR ingezet worden. In mijn praktijk is EMDR een van de behandelvormen, naast hypnotherapie, psychodynamische therapie en systemisch werk. Welke vorm het beste past, hangt af van jouw verhaal.
Hoe werkt EMDR in de hersenen en tijdens een sessie?
Zwolle en Raalte
Werkt EMDR, en zo ja, hoe dan? Om die vraag te beantwoorden beschrijf ik hieronder eerst wat we weten over wat er in het brein gebeurt. Daarna neem ik je stap voor stap mee in hoe een EMDR sessie bij mij in de praktijk verloopt. Ik probeer hierbij zo min mogelijk vakjargon te gebruiken en waar nodig moeilijke termen in gewone taal uit te leggen.
Hoe EMDR werkt in de hersenen
Bij een traumatische gebeurtenis kan het brein de ervaring niet goed verwerken. De herinnering blijft als het ware “vastzitten” met alle beelden, geluiden, lichamelijke sensaties en overtuigingen zoals “ik ben niet veilig” of “het is mijn schuld.” Het verwerkingsproces stokt, en de herinnering voelt niet als iets uit het verleden, maar als iets dat nu nog gebeurt.
Tijdens EMDR gebeuren twee dingen tegelijk: je denkt terug aan de nare gebeurtenis én je volgt een afleidende stimulus. Dat kan zijn dat je met je ogen de vingers van de therapeut volgt, of dat je tikjes of geluidjes afwisselend links en rechts hoort. Doordat je je tegelijkertijd moet concentreren op die afleiding, wordt je werkgeheugen extra belast. Het werkgeheugen is dat deel van je geheugen dat je op dit moment gebruikt om te denken en informatie vast te houden.
Onderzoek laat zien dat beelden en ook gevoelens minder scherp en minder emotioneel worden als het werkgeheugen tegelijk een andere taak uitvoert. EMDR activeert het natuurlijke verwerkingssysteem van de hersenen, waardoor nieuwe gedachten en nieuwe beelden kunnen ontstaan en negatieve overtuigingen langzaam plaatsmaken voor helpende gedachten.
Er bestaan verschillende theorieën hierover. De werkgeheugentheorie is de meest onderzochte. Daarnaast is er het idee dat EMDR lijkt op processen tijdens de REM-slaap, de fase waarin je brein dromen verwerkt. Beide verklaringen sluiten elkaar niet uit. Wat belangrijk is: bij veel mensen wordt gezien dat EMDR vermindert de levendigheid van traumatische herinneringen en dat de emotionele lading afneemt.
Wat gebeurt er concreet tijdens een EMDR-behandeling?
Een EMDR behandeling begint altijd met een voorgesprek. In de eerste instantie verkennen we samen jouw hulpvraag, je klachten en of EMDR geschikt kan zijn. Ik besteed daar uitgebreid aandacht aan, zodat je goed weet wat je kunt verwachten.
Als we besluiten met EMDR te starten, kiezen we samen één specifieke herinnering. Denk aan het moment van het ongeluk, het gezicht van iemand die je pijn deed, of een beeld dat steeds terugkomt. Ik vraag je naar het meest nare beeld, de negatieve gedachte die erbij hoort (bijvoorbeeld “ik ben machteloos”) en wat je in je lichaam voelt op dat moment.
Daarna start de emdr procedure. In plaats van te werken met de vingers voor oogbewegingen, werk ik met een EMDR-kit. Deze kit heeft een lichtbalk die de oogbewegingen begeleidt, een koptelefoon die links en rechts piepjes geeft, en trillingen in de handen die afwisselend van links naar rechts gaan. Je volgt deze signalen terwijl je aan de herinnering denkt. Er wordt je om een set stimulaties gevraagd, meestal sets van zo’n twintig tot dertig seconden.
Na iedere set volgt een korte pauze. Ik vraag dan: “Wat merk je nu op?” Er kan van alles gebeuren: emoties, lichamelijke sensaties, nieuwe gedachten, onverwachte herinneringen, of soms ook even niets. We gaan door totdat de spanning rond het beeld is gedaald en er rust genomen kan worden bij een positievere, helpende gedachte, zoals “ik ben veilig nu” of “ik heb het overleefd.”
De meeste EMDR-behandelingen duren 2 tot 7 sessies. Voor één duidelijk afgebakend trauma zijn soms al 1 tot 3 sessies voldoende, terwijl bij complexere ervaringen meer sessies nodig zijn. De korte behandelduur van EMDR kan leiden tot snelle resultaten, maar ik geef nooit harde beloftes over tempo.
Voor welke klachten is EMDR geschikt en hoe voelt een EMDR-sessie?
Zwolle en Raalte
Veel mensen koppelen EMDR aan “heftig trauma,” maar emdr therapie wordt steeds breder ingezet in de geestelijke gezondheidszorg. In dit deel beantwoord ik de vragen: wanneer kies je voor EMDR? Helpt EMDR bij trauma? En: is EMDR spannend, en wat voel je er eigenlijk bij?
Wanneer kies je voor EMDR en bij welke klachten?
EMDR is een bewezen effectieve behandeling voor PTSS en wordt vooral ingezet bij trauma-gerelateerde klachten. Denk aan een traumatische gebeurtenis zoals een verkeersongeluk, geweld, seksueel geweld, mishandeling, een medische ingreep, pesten of een plotseling verlies. EMDR vermindert herbelevingen en vermijdingsgedrag die bij zulke ervaringen kunnen ontstaan.
Signalen die kunnen wijzen op onverwerkt trauma zijn onder andere:
Herbelevingen of nachtmerries
Schrikreacties bij bepaalde situaties
Vermijden van plaatsen, mensen of gesprekken
Moeite met vertrouwen
Schuld- of schaamtegevoelens die je niet kunt plaatsen
Maar EMDR kan ook helpen als je klachten ondervindt die met zelfbeeld of oude patronen te maken hebben, mits daar pijnlijke ervaringen onder liggen. Denk aan altijd pleasen omdat je vroeger streng werd bekritiseerd, of je snel schuldig voelen zonder duidelijke reden. Als je twijfelt of gebeurtenissen uit het verleden nog doorwerken in je dagelijks leven, kan het blog Hoe weet je of je trauma nog invloed heeft? je helpen daar duidelijkheid in te vinden.
EMDR kan ook effectief zijn bij fobieën en paniekstoornissen, en bij angstklachten die hun oorsprong hebben in het verleden. Ik kijk altijd samen met jou of EMDR geschikt is, of dat het beter is om eerst stabiliserend te werken.
Hoe voelt een EMDR-sessie en is EMDR spannend?
Veel mensen vinden het idee van EMDR spannend. Ze zijn bang dat ze overspoeld worden door emoties. Dat is herkenbaar, en ik neem dat serieus. In mijn praktijk stemmen we het tempo altijd af op wat jij aankunt.
Tijdens EMDR-sessies kunnen heftige emoties optreden. De spanning neemt in het begin vaak even toe wanneer je de herinnering helder voor je haalt. Dat is het moment van meeste spanning. Maar het doel is dat die spanning gaandeweg afneemt gedurende de sets.
Wat je tijdens een sessie kunt ervaren:
Emoties zoals verdriet, angst of boosheid
Lichamelijke sensaties: trillen, warmte, druk op de borst, gespannen spieren
Nieuwe gedachten of onverwachte herinneringen die opkomen
Soms ook een gevoel van leegte of rust
Je blijft tijdens EMDR altijd bewust en “erbij.” Je raakt niet in een trance. De behandelaar werkt samen met jou, en je houdt controle. EMDR kan als minder belastend worden ervaren dan traditionele therapieën zoals exposure therapie, omdat je minder lang hoeft te vertellen over de details van wat er is gebeurd.
Na afloop kun je moe zijn, dromerig, of juist opgelucht. De meest opvallende verandering die mensen beschrijven is dat het beeld van de gebeurtenis minder scherp wordt en de gevoelens minder overweldigend. Dat past bij het verwerkingsproces. Ik formuleer het voorzichtig: EMDR kan voor veel mensen als intensief maar ook bevrijdend voelen, zonder dat ik garanties geef over het resultaat.
Is EMDR geschikt voor iedereen en wat merk je na een sessie?
EMDR kan een krachtige methode zijn, maar het is niet altijd de eerste of enige keuze. Hieronder ga ik in op de vraag of EMDR voor iedereen past, en wat je in de dagen na een sessie kunt ervaren.
Is EMDR therapie voor iedereen geschikt?
Voor veel mensen is EMDR helpend, maar ik kijk altijd eerst naar jouw verhaal, draagkracht, veiligheid in het dagelijks leven en andere klachten. Bij heftige dissociatie of zware depressieve klachten is EMDR niet altijd de eerste stap. Soms werk ik eerst met stabiliserende technieken of een andere therapievorm om meer stevigheid te creëren.
Situaties waarin ik terughoudend ben:
Als iemand nu in een heel onveilige situatie zit
Als er heel weinig steun is in je omgeving
Als je nauwelijks rustmomenten kunt vinden in je dagelijks leven
Bij ernstige middelenproblemen of actuele crisis
EMDR wordt ook toegepast bij kinderen en jongeren, maar deze blog richt zich vooral op volwassenen. Er is altijd ruimte om vragen te stellen en samen te onderzoeken of EMDR behandeling past bij jouw situatie. Hoe gaat EMDR precies in jouw geval? Dat bespreken we altijd samen.
Wat kun je na een EMDR-sessie ervaren?
In de uren en dagen na een sessie merken veel mensen het volgende:
Vermoeidheid of dromerigheid
Meer of levendigere dromen
Nieuwe gedachten of herinneringen die ineens opkomen
Tijdelijke emotionele schommelingen: plots verdriet, prikkelbaarheid, soms boosheid
Dit is meestal een teken dat het brein nog aan het doorwerken is. Het is ongeveer wat psychologen beschrijven als het natuurlijke verwerkingsproces dat na de sessie doorgaat. Deze gevoelens nemen vaak binnen enkele dagen af.
Ik moedig cliënten aan om bewust rust in te plannen na een sessie. Geen overvolle agenda, bij voorkeur geen heel spannende afspraken er direct achteraan. Het kan helpen om korte notities te maken over wat er na de sessie opvalt, zodat we daar in de volgende afspraak bij kunnen stilstaan.
Hoe snel je verandering merkt, verschilt. De emdr procedure brengt soms direct verlichting, soms is het een geleidelijk proces over meerdere sessies. Als je je zorgen maakt of de spanning niet zakt, mag je altijd contact opnemen. Je staat er niet alleen voor.
EMDR, hypnotherapie en psychodynamische therapie in Praktijk InterZijn
Zwolle en Raalte
In mijn praktijk gebruik ik verschillende therapievormen en ik combineer ze vaak, afhankelijk van de hulpvraag en de persoon. Hieronder leg ik uit wat de verschillen zijn en hoe ik daar in de praktijk mee werk.
Verschil tussen EMDR, hypnotherapie en psychodynamische therapie
EMDR is een relatief gestructureerde, klacht- en gebeurtenisgerichte behandeling. De procedure is helder: je werkt met specifieke herinneringen, vaste stappen en bilaterale stimulatie. EMDR wordt vaak gebruikt om de gevolgen van een bepaalde gebeurtenis te verminderen. Het is meestal korter en concreter dan andere therapievormen.
Hypnotherapie werkt anders. Daarbij gebruik ik diepe, maar veilige ontspanning en gerichte suggesties om met het onbewuste deel van jezelf in contact te komen. Er is meer ruimte voor verbeelding en het richten van aandacht naar binnen. Wil je hier meer over lezen? Bekijk dan mijn blog Wat is hypnotherapie precies?.
Psychodynamische therapie neemt juist meer de tijd. We onderzoeken patronen, relaties, gedachten en onbewuste thema’s die je leven beïnvloeden. Het gaat minder om één specifiek moment en meer om het begrijpen van hoe patronen zijn ontstaan. Voor wie dit thema herkent, verwijs ik naar het blog Waarom blijven oude patronen zich herhalen?.
Systemisch werk, bijvoorbeeld familieopstellingen, kan bredere patronen in familiesystemen zichtbaar maken. Soms is dit een waardevolle aanvulling op EMDR, vooral als je merkt dat je last blijven houden van iets dat niet alleen van jou lijkt te zijn.
Hoe ik EMDR inzet in mijn praktijk (en wanneer ik combineer)
Als Nicolette van der Valk werk ik bij Praktijk InterZijn altijd startend met een intake. Daarin vraag ik jouw verhaal, hulpvraag en achtergrond rustig uit. Ik neem de tijd om te begrijpen welke klachten je op een gegeven moment hebt, wat je wilt bereiken en welke ervaringen mogelijk onder je klachten liggen.
Samen kijk ik welke therapievormen passen. Soms is EMDR de eerste keuze, bijvoorbeeld bij een duidelijk afgebakend trauma. Soms beginnen we met hypnotherapie, psychodynamische therapie of systemisch werk. In mijn ervaring werkt het vaak goed om te combineren:
Eerst met psychodynamische therapie onderzoeken welke thema’s spelen, daarna met EMDR specifieke herinneringen verzachten
Eerst stabiliseren met hypnotherapeutische ontspanning, daarna EMDR
EMDR inzetten op een sleutelherinnering en daarna met systemisch werk bredere patronen verkennen
Er is geen vast protocol dat voor iedereen geldt. Ik stem het tempo, de methode en de volgorde altijd af op jou. De huisarts kan je doorverwijzen, maar je kunt ook rechtstreeks contact opnemen.
Ben je specifiek op zoek naar EMDR in de regio Zwolle? Bekijk dan de pagina EMDR Zwolle en omgeving voor meer informatie. Je bent welkom om vrijblijvend contact op te nemen met vragen over een EMDR behandeling, zonder druk of verplichting.
Waar kan ik je mee helpen?
Als je iets over mij wil weten? Klik hier.
Nicolette van der Valk
Psychodynamisch therapeut.
Wat is psychodynamische therapie?
Dat is therapie waar ik (als therapeut) kan putten uit heel veel therapievormen. Een aantal vormen zijn EMDR, hypntherapy-, systemische therapie en familieopstelling, regressietherapie, NLP, voeding en nog veel meer. Geen tas vol maar een koffer vol tools.
Zo kan ik per persoon en per situatie een combinatie op maat maken die werkt.
Het heeft mij altijd geboeid hoe mensen denken en wat hen beweegt. Mijn liefde voor psychologie en vitaliteit is ontstaan vanuit persoonlijke ervaringen. Verandering in leefstijl en focus hebben mij geholpen mijn klachten te overwinnen, waarna het mijn missie is geworden om ook anderen te helpen.
Wil je meer weten of een afspraak maken, neem dan contact met mij op.
Veelgestelde vragen over EMDR
In mijn praktijk krijg ik regelmatig dezelfde vragen over EMDR: over het aantal sessies, veiligheid, herinneringen en praktische zaken. Hieronder vind je een selectie met korte, duidelijke antwoorden. Dit vervangt geen persoonlijk advies; bij twijfel kun je altijd even contact opnemen.
Het aantal sessies verschilt per persoon. Een EMDR behandeling kan 1 tot 7 sessies duren, afhankelijk van het type trauma. De behandeling kan 1 tot 3 sessies duren voor enkelvoudige trauma’s, terwijl bij complexere of langdurige ervaringen (jaren daarna nog klachten) meer sessies nodig kunnen zijn. De meeste EMDR-behandelingen duren 30 tot 45 minuten per sessie. Tijdens de intake maak ik samen met jou een inschatting, en we kunnen het behandelplan tussentijds bijstellen.
Nee. EMDR is ook mogelijk als je niet ieder detail weet of als je herinneringen wat wazig zijn. Soms beginnen we met een gevoel, een losse flits of een lichaamsreactie, en onderzoeken we van daaruit verder. Je hoeft niets te forceren. We werken in het tempo dat voor jou veilig voelt.
Ja, dat kan. Terugkerende patronen, zoals pleasen, je snel schuldig voelen of altijd voor anderen zorgen, zijn vaak verbonden met ervaringen uit het verleden. In mijn praktijk onderzoek ik vaak eerst met psychodynamische therapie of systemisch werk welke ervaringen onder zo’n patroon liggen, en daarna kan EMDR ingezet worden op een aantal sleutelherinneringen. Lees meer in het blog Waarom blijven oude patronen zich herhalen?.
Niet iedere methode doet voor iedereen hetzelfde, en dat is geen falen. Als EMDR niet het gewenste effect heeft, kijk ik samen met jou: klopt de gekozen herinnering? Is er genoeg veiligheid? Zijn er andere thema’s, bijvoorbeeld rouw of huidige stress, die eerst aandacht nodig hebben? Ik kies er dan voor om de behandeling aan te passen of tijdelijk over te stappen op een andere vorm, zoals hypnotherapie of meer inzichtgevende gesprekken. Veel mensen ervaren baat bij EMDR, maar ik beloof nooit resultaten.
Het doel van EMDR is niet dat je niets meer weet van de gebeurtenis. De herinnering blijft, maar de scherpe randjes gaan eraf. EMDR vermindert de levendigheid van traumatische herinneringen. Veel mensen kunnen na EMDR terugdenken aan wat er is gebeurd zonder dat het hen nog overspoelt of blokkeert. Dit proces verloopt per persoon anders. We blijven steeds samen kijken hoe het voor jou uitpakt.
Nee. Bij EMDR blijf je volledig bewust en alert. Je raakt niet in een trance. De therapie is gestructureerder en gericht op specifieke beelden en herinneringen, terwijl hypnotherapie meer werkt met diepe ontspanning en suggestie.
Dat verschilt per persoon. Sommigen voelen zich direct opgelucht, anderen zijn moe of dromerig. Ik raad aan om na een sessie wat rust te nemen en geen heel drukke afspraken te plannen. Plan je sessie bij voorkeur op een moment dat je daarna even ruimte hebt.
Nee dat is niet nodig.
Ja. Het maakt niet uit of de gebeurtenis recent is of tientallen jaren geleden heeft plaatsgevonden. Juist herinneringen die lang geleden zijn maar nog steeds spanning geven, kunnen met EMDR behandeld worden.
Absoluut. In mijn praktijk combineer ik EMDR regelmatig met hypnotherapie, psychodynamische therapie of systemisch werk. Welke combinatie past, hangt af van jouw hulpvraag en wat we samen tegenkomen in het proces.
Afsluiting en reflectievraag
Zwolle en Raalte
EMDR is een manier om de impact van pijnlijke ervaringen te verminderen en meer ruimte te maken voor het leven nu. Het is geen wondermiddel, maar een zorgvuldige methode die bij veel mensen verandering brengt in hoe ze zich voelen, reageren en naar zichzelf kijken.
Of EMDR bij jou past, hangt af van jouw verhaal, je klachten en je draagkracht. In mijn praktijk in Zwolle neem ik daar altijd de tijd voor. Je hoeft niet precies te weten wat je nodig hebt; dat zoeken we samen uit.
Zijn er herinneringen of gebeurtenissen die nog steeds veel invloed hebben op hoe je je vandaag voelt of reageert?
Sta daar eens eerlijk bij stil. Soms is dat het begin van iets belangrijks.
